ETDA เปิดแผนปี 2570: 4 ภารกิจพลิกโฉมเศรษฐกิจดิจิทัลไทย

สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ETDA) ประกาศแผนยุทธศาสตร์ปี 2570 ภายใต้แนวคิด Digital Trust หรือความเชื่อมั่นทางดิจิทัล เพื่อวางรากฐานเศรษฐกิจและสังคมดิจิทัลของไทย โดยมุ่งเน้น 4 ภารกิจหลัก ได้แก่ การผลักดัน Digital ID, การกำกับดูแล AI (AI Governance), การสนับสนุนการเติบโตของ SME และการกำกับดูแลแพลตฟอร์มดิจิทัลภายใต้กฎหมาย DPS

นายชัยชนะ มิตรพันธ์ ผู้อำนวยการ ETDA กล่าวในงาน 16 ปี ETDA CO-CREATING A FUTURE OF DIGITAL TRUST ว่า ETDA จะทำหน้าที่เป็น Co-Creation Regulator & Facilitator ทำงานร่วมกับทุกภาคส่วน เพื่อสร้างระบบนิเวศดิจิทัลที่ปลอดภัยและน่าเชื่อถือสำหรับประชาชนและผู้ประกอบการไทย

Digital ID: ก้าวต่อไปของโครงสร้างพื้นฐานอัตลักษณ์ดิจิทัล

ETDA เดินหน้าโครงสร้างพื้นฐานตาม Digital ID Framework ระยะที่ 2 ครอบคลุมทั้งด้านกฎหมาย มาตรฐานการพิสูจน์ตัวตน และการใช้งานจริง โดยปัจจุบันมีใบอนุญาตประกอบธุรกิจบริการ Digital ID แล้ว 28 ใบอนุญาต และมี e-Service ภาครัฐเชื่อมต่อแล้ว 1,797 บริการ ณ เดือนมิถุนายน 2569 มีบัญชีผู้ใช้งานสะสมกว่า 162.63 ล้านบัญชี

แผนปี 2570 จะขยายการใช้งาน Verifiable Credentials (VC) หรือเอกสารรับรองดิจิทัลที่ตรวจสอบได้ ไปสู่การแสดงสิทธิและเอกสาร พร้อมนำร่องบัตรประชาชนรูปแบบ VC เพื่อลดการยื่นสำเนาซ้ำ และเปิดเผยข้อมูลเท่าที่จำเป็น ร่วมกับ DGA และกรมการปกครอง ในการผลักดัน Digital Document Wallet

นอกจากนี้ ETDA ยังเตรียมวางโครงสร้าง Digital ID สำหรับคนต่างด้าวเพื่อเชื่อมต่อ e-Service ไทย และส่งเสริมบริการสำหรับนิติบุคคลผ่าน Integrated Document Signing Platform (IDSP) ที่ผ่านการทดสอบใน ETDA Sandbox แล้ว

AI Governance: จากหลักการสู่การปฏิบัติจริง

ETDA ให้ความสำคัญกับการทำให้หลักธรรมาภิบาล AI นำไปใช้ได้จริง โดยพัฒนาร่างกฎหมาย AI ควบคู่แนวปฏิบัติ งานวิจัย และ Toolkit รวมกว่า 12 เรื่อง พร้อมให้คำปรึกษาและอบรมเชิงปฏิบัติการใน 4 ภาคส่วน ได้แก่ การศึกษา กระบวนการยุติธรรม ภาครัฐ และการเงิน ครอบคลุมกว่า 140 หน่วยงาน

ความสำเร็จที่โดดเด่น ได้แก่ การอบรมภาครัฐครบ 20 กระทรวงผ่าน AI Gov4Govt การทดสอบ Ethical LLM กับ AI Red Team Challenge ในภาคการเงิน และการสร้างความรู้ด้านความเสี่ยงและธรรมาภิบาล AI ให้ผู้ใช้งานกว่า 120,000 คน พร้อมขยาย AI Visionaries Program ไปแล้วกว่า 10 ประเทศ และสร้าง Certified Trainer ไม่น้อยกว่า 89 คน

“การใช้ AI ในโรงเรียนไม่ได้มีแค่นักเรียน แต่มีครู มีผู้อำนวยการโรงเรียน มีระบบบริหารจัดการ เพราะฉะนั้น Governance ในโรงเรียนไม่ใช่แค่หลักสูตรไปสอนเด็ก แต่ต้องดูทั้งระบบ” นายชัยชนะกล่าว

สำหรับปี 2570 ETDA จะเดินหน้า AI Governance Practice Center (AIGPC) เป็นพื้นที่กลางเชื่อมหน่วยงาน ผู้พัฒนา และผู้เชี่ยวชาญ ผ่าน AI Governance Sandbox โดยเน้นการใช้งานในภาคการศึกษา เด็กและกลุ่มเปราะบาง และกระบวนการยุติธรรม พร้อมสนับสนุนการพัฒนาเกณฑ์ทดสอบความปลอดภัยของ AI หลายภาษา

SMEs Growth: จากพร้อมใช้สู่ใช้แล้วโตจริง

ผลสำรวจ Digital Maturity Index (DMI) ปี 2568 พบว่า SMEs ไทยมีความพร้อมด้านดิจิทัลเฉลี่ย 2.45 จาก 4 คะแนน เพิ่มขึ้น 3.81% แต่ส่วนใหญ่ยังอยู่ในระดับ Digital Follower โดยใช้ดิจิทัลเพื่อการสื่อสารและขายสินค้า ยังไม่ได้ใช้เทคโนโลยีเพื่อลดต้นทุนและเพิ่มผลิตภาพอย่างเต็มศักยภาพ

ETDA จึงขยายโมเดล SMEs Growth ลงพื้นที่ 4 ภูมิภาค 16 จังหวัด ครอบคลุม 3 กลุ่ม ได้แก่ การค้าและบริการ การท่องเที่ยว และอุตสาหกรรมการผลิต โดยเริ่มจากการวิเคราะห์ Pain Point เพื่อปิดช่องว่างด้านความรู้และคำปรึกษา ก่อนจับคู่กับผู้เชี่ยวชาญและ Technology Provider

การดำเนินงานเชื่อมต่อกับพันธมิตรด้านเทคโนโลยีและเงินทุน ทั้ง depa ผ่าน D-Transform และ D-Voucher, สสว. ผ่าน BDS SME ปัง ตังได้คืน, SME D Bank และ บสย. ในการค้ำประกันสินเชื่อ ส่งผลให้เกิดการจับคู่ทดลองใช้เทคโนโลยี 108 คู่ กับ Technology Provider 138 ราย ครอบคลุมร้านกาแฟ ร้านอาหาร ธุรกิจการผลิต และโรงแรม

“เราพยายามทำให้สิ่งเหล่านี้ถูกนำไปใช้จริง โดยให้แต่ละ Sector นำไป Customize ตามบริบทของตัวเอง ไม่ใช่ใช้รูปแบบเดียวกันทั้งหมด เพราะแต่ละภาคส่วนมีความเสี่ยงและรูปแบบการใช้งานแตกต่างกัน” นายชัยชนะกล่าว

ปี 2570 ETDA จะขยาย SMEs Profile และต่อยอดโมเดล SMEs Growth ร่วมกับพันธมิตรทั้งส่วนกลางและพื้นที่ โดยเน้น 3 ภาคธุรกิจ ได้แก่ การค้าและค้าปลีก การผลิต และการท่องเที่ยว พร้อมติดตามผลด้านรายได้ทั้งทางตรงและทางอ้อม

กำกับแพลตฟอร์ม DPS: ปกป้องผู้บริโภค สร้างความเป็นธรรม

ปัจจุบันมีแพลตฟอร์มเข้าสู่ระบบภายใต้กฎหมาย DPS แล้ว 2,133 บริการ ณ เดือนสิงหาคม 2569 ทำให้ ETDA สามารถติดตามผู้ให้บริการ กำหนดหน้าที่ตามระดับความเสี่ยง และเชื่อมการกำกับดูแลกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

ศูนย์ 1212 ETDA จะยกระดับจากช่องทางรับเรื่องร้องเรียนเป็นฐานข้อมูลสำหรับวิเคราะห์ปัญหา โดยช่วงเดือนมกราคม-สิงหาคม 2569 ปัญหาออนไลน์โดยรวมลดลงประมาณ 14% แต่ปัญหาที่เกิดจากแพลตฟอร์มกลับเพิ่มขึ้นประมาณ 30% โดยผู้ร้องเรียนเป็นผู้ซื้อราว 90% และผู้ขาย 10%

ค่า GP และค่าธรรมเนียมแพลตฟอร์ม: ความโปร่งใสที่ผู้ขายต้องการ

ETDA กำลังผลักดันแนวทางให้แพลตฟอร์มแสดง Total Take Rate หรือยอดรวมที่แพลตฟอร์มหักจากผู้ขายให้เห็นชัดเจน พร้อมแยกค่าธรรมเนียมเป็นส่วนที่จำเป็นและส่วนที่เลือกใช้ เพื่อให้ผู้ขายคำนวณต้นทุนรวมได้แม่นยำก่อนกำหนดราคาสินค้า

“ค่าธรรมเนียมต่างๆ กระจายอยู่หลายส่วนและอยู่ในเงื่อนไขที่แตกต่างกัน ทำให้ผู้ขายคำนวณต้นทุนรวมได้ยาก จึงมีแนวทางให้แยกค่าธรรมเนียมเป็นส่วนที่จำเป็นและส่วนที่เลือกใช้ และแสดงยอดรวมที่แพลตฟอร์มหักจากผู้ขายให้เห็นชัดเจน” นายชัยชนะกล่าว

สำหรับปี 2570 ETDA จะทำงานร่วมกับหน่วยงานเจ้าของเรื่องผ่าน 3 กลไก ได้แก่ การบังคับใช้กติกาที่มีอยู่ โดยเฉพาะมาตรฐาน e-Marketplace และ Ride Sharing, การป้องกันปัญหาตั้งแต่ต้นทางผ่านมาตรการป้องกันอาชญากรรมทางเทคโนโลยีสำหรับผู้ให้บริการสื่อสังคมออนไลน์ฉบับที่ 2 ซึ่งมีผลวันที่ 1 พฤศจิกายน 2569 และการจัดการประเด็นค่าธรรมเนียมแพลตฟอร์มและค่า GP อย่างเป็นระบบ

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

Digital ID คืออะไร และประชาชนจะได้ประโยชน์อย่างไร?

Digital ID คือระบบพิสูจน์และยืนยันตัวตนทางดิจิทัลที่ได้มาตรฐาน ช่วยให้ประชาชนเข้าถึงบริการภาครัฐและเอกชนได้สะดวก ปลอดภัย ลดการยื่นเอกสารซ้ำซ้อน และปกป้องข้อมูลส่วนบุคคล โดย ETDA วางเป้าหมายขยายการใช้งาน VC หรือเอกสารรับรองดิจิทัลที่ตรวจสอบได้ในปี 2570

ETDA จะกำกับดูแล AI อย่างไร?

ETDA พัฒนาร่างกฎหมาย AI ควบคู่แนวปฏิบัติและเครื่องมือประเมินความเสี่ยง โดยจัดตั้ง AI Governance Practice Center (AIGPC) เป็นพื้นที่กลางสำหรับทดสอบและพัฒนามาตรการกำกับดูแล AI ที่เหมาะสมกับบริบทไทย ครอบคลุมภาคการศึกษา กระบวนการยุติธรรม ภาครัฐ และการเงิน

ผู้ประกอบการ SME จะเข้าถึงโครงการ SMEs Growth ได้อย่างไร?

SMEs สามารถติดต่อ ETDA หรือพันธมิตร เช่น depa, สสว., SME D Bank และ บสย. เพื่อรับคำปรึกษา วิเคราะห์ Pain Point และจับคู่กับ Technology Provider ที่เหมาะสม รวมถึงเข้าถึงสิทธิประโยชน์ด้านเงินทุนและการค้ำประกันสินเชื่อ

แพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซต้องปฏิบัติตามกฎหมาย DPS อย่างไร?

แพลตฟอร์มต้องลงทะเบียนกับ ETDA ตามกฎหมาย DPS และปฏิบัติตามหน้าที่ตามระดับความเสี่ยง รวมถึงมาตรฐาน e-Marketplace และการเปิดเผยค่าธรรมเนียมอย่างโปร่งใส โดย ETDA มีแผนยกระดับแนวทางความร่วมมือเป็นหลักเกณฑ์บังคับหากจำเป็น