รัฐบาลผสมหลีกเลี่ยงไม่ได้ หลังเลือกตั้ง 8 กุมภาพันธ์

การเลือกตั้งทั่วไปวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 กำลังจะนำไปสู่การก่อตั้ง "รัฐบาลผสม" ระหว่างพรรคภูมิใจไทย (สีน้ำเงิน) กับพรรคเพื่อไทย (สีแดง) อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ตามการคาดการณ์ของนักวิเคราะห์การเมือง

โอกาสที่พรรคประชาชน (สีส้ม) จะสามารถชนะการเลือกตั้งแบบถล่มทลายและจัดตั้งรัฐบาลพรรคเดียวนั้นมีน้อยมาก เนื่องจากเงื่อนไขสำคัญคือการที่ทักษิณ ชินวัตรยังคงอยู่ในคุก ทำให้พรรคเพื่อไทยเอนเอียงไปทางขวามากกว่าที่เคยเป็นมา

ความสำคัญของสมการการเมือง

ความสำคัญของสมการการเมืองอยู่ที่ว่าพรรคใดจะมีส.ส.มากกว่ากันระหว่างพรรคภูมิใจไทยกับพรรคเพื่อไทย เพราะนั่นหมายถึงสิทธิในการเป็นแกนนำจัดตั้งรัฐบาลและเก้าอี้นายกรัฐมนตรี ระหว่างอนุทิน ชาญวีรกูลกับยศชนัน วงศ์สวัสดิ์

จากการสำรวจความคิดเห็นต่างๆ ชี้ให้เห็นว่าชัยชนะน่าจะตกเป็นของพรรคภูมิใจไทยและอนุทิน ส่วนพรรคเพื่อไทยดูเหมือนจะมุ่งเน้นการเข้าร่วมรัฐบาลเพื่อสร้างความแข็งแกร่งให้แบรนด์มากกว่าเก้าอี้นายกฯ

พรรคเล็กเป็นกุญแจสำคัญ

รัฐบาลผสมจะไม่ได้มีเพียงสองพรรคใหญ่เท่านั้น เนื่องจากการรวมส.ส.จากทั้งสองพรรคจะอยู่ราว 250 เสียง จึงจำเป็นต้องมีพรรคที่ 3-4-5 เข้าร่วมเพื่อความเสถียร

พรรคกล้าธรรมคาดว่าจะได้ 40-50 ที่นั่ง ขณะที่พรรคประชาธิปัตย์อยู่ในช่วง 20-30 ที่นั่ง อย่างไรก็ตาม ปัญหาคือการที่อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะประกาศไม่ร่วมกับพรรคกล้าธรรมของธรรมนัส พรหมเผ่า

นโยบายท้าทายเสถียรภาพการคลัง

สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) ได้วิเคราะห์นโยบายของทั้งสามพรรคหลัก พบว่ามีทั้งนโยบายที่เหมาะสมและนโยบายที่อาจสร้างปัญหา

พรรคภูมิใจไทย: มีนโยบายที่เหมาะสมคือรัฐมนตรีมืออาชีพและพยาบาลอาสาดูแลผู้สูงวัย แต่นโยบายจ้างทหารอาสา 100,000 คนและค่าไฟ 3 บาทต่อหน่วยอาจสร้างปัญหา

พรรคเพื่อไทย: นโยบายสถาบันค้ำประกันสินเชื่อและการปราบยาเสพติดเป็นนโยบายที่ดี แต่นโยบาย "เศรษฐีใหม่ 9 คนต่อวัน" และ "คนไทยไร้จน" ใช้งบสูงมากโดยไม่แก้ปัญหาอย่างยั่งยืน

พรรคประชาชน: มีนโยบายที่เหมาะสมหลายด้าน แต่อาจประมาณการต้นทุนต่ำเกินไปและไม่เข้าใจความซับซ้อนในการดำเนินนโยบาย

ข้อกังวลด้านการคลัง

สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง (สศค.) เตือนว่าพรรคการเมืองควรระบุรายละเอียดการดำเนินนโยบายให้ชัดเจน รวมถึงแหล่งเงินและกรอบเวลา หากต้องใช้งบประมาณมากกว่าที่กำหนด ควรมีแนวทางบริหารจัดการที่ชัดเจน

นักวิเคราะห์เตือนว่าไม่ควรคาดหวังกับ "รัฐบาลตามนั้นแหละ" มากเกินไป เพราะประวัติศาสตร์แสดงให้เห็นว่ารัฐบาลผสมมักมีข้อจำกัดในการดำเนินนโยบาย